Γαλλία 1792: Από την Εξέγερση του Κεραμεικού στην Ανακήρυξη της Δημοκρατίας

2026-08-10

Έφοδος στο Ανάκτορο του Κεραμεικού (10 Αυγούστου 1792) από τον ζωγράφο Ζαν Ντυμπλεσί-Μπερτώ. Απεικονίζει τη βίαιη σύγκρουση μεταξύ Γάλλων επαναστατών και της Ελβετικής Φρουράς στο παρισινό παλάτι, ένα γεγονός-σταθμό για τη Γαλλική Επανάσταση. Το πρωτότυπο έργο εκτίθεται σήμερα στο Μουσείο των Βερσαλλιών.
Έφοδος στο Ανάκτορο του Κεραμεικού (10 Αυγούστου 1792) από τον ζωγράφο Ζαν Ντυμπλεσί-Μπερτώ. Απεικονίζει τη βίαιη σύγκρουση μεταξύ Γάλλων επαναστατών και της Ελβετικής Φρουράς στο παρισινό παλάτι, ένα γεγονός-σταθμό για τη Γαλλική Επανάσταση. Το πρωτότυπο έργο εκτίθεται σήμερα στο Μουσείο των Βερσαλλιών.

Στην Γαλλία, την 10η Αυγούστου 1792, η ημέρα έμεινε στην ιστορία ως η Δεύτερη Επανάσταση, ο λαός του Παρισιού εισέβαλε στα ανάκτορα του Κεραμεικού, προκειμένου να φυλακίσει τον Βασιλιά Λουδοβίκο ΙΣΤ΄, ο οποίος βρισκόταν σε κατ' οίκον περιορισμό ήδη από την πρώτη περίοδο της επανάστασης.

Οι λόγοι που οδήγησαν στην έφοδο στο παλάτι είναι, μεταξύ άλλων, το Μανιφέστο του Μπράουνσβαϊγκ. Εκδόθηκε στις 25 Ιουλίου 1792 από τον Δούκα του Μπράουνσβαϊγκ, αρχηγό των συμμαχικών στρατευμάτων, και έφτασε στο Παρίσι στις αρχές Αυγούστου. Ο Δούκας Προειδοποιούσε ότι αν οι Παριζιάνοι πείραζαν τον βασιλιά και τη βασιλική οικογένεια, ο στρατός θα ισοπέδωνε το Παρίσι και θα εκτελούσε τους επαναστάτες.

Το περιεχόμενο του κειμένου, αντί να τρομοκρατήσει τους Γάλλους, τους εξόργισε. Μάλιστα, θεωρήθηκε απόδειξη ότι οι υπόλοιπες μοναρχίες επενέβαιναν υπέρ του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ και, ακόμη χειρότερα, δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι ο ίδιος ο βασιλιάς συνεργαζόταν με τους εχθρούς της Γαλλίας και ότι η στρατιωτική εισβολή αποτελούσε μέσο για την αποκατάσταση της παλιάς μοναρχικής τάξης.

Την νύχτα της 9ης Αυγούστου, στο Παρίσι, άρχισαν να συγκεντρώνονται ένοπλοι επαναστάτες. Οι διάφορες συνοικίες της πόλης έστειλαν αντιπροσώπους και συγκροτήθηκε ένα πιο ριζοσπαστικό επαναστατικό δημοτικό όργανο, η Επαναστατική Κομμούνα του Παρισιού.

Το πρωί της 10ης Αυγούστου, οι εξεγερμένοι κατευθύνθηκαν προς το παλάτι του κεραμεικού, όπου βρίσκονταν ο βασιλιάς και τα υπόλοιπα μέλη της βασιλικής οικογένειας. Η σύγκρουση μεταξύ των επαναστατών και των υπερασπιστών του ανακτόρου, μεταξύ των οποίων βρίσκονταν και οι Ελβετοί Φρουροί, εξελίχθηκε σε αιματηρή μάχη. Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ είχε ήδη καταφύγει στη Νομοθετική Συνέλευση, η οποία και ανέστειλε την εκτελεστική του εξουσία.

Τις επόμενες εβδομάδες η κρίση γενικεύεται με τις Σφαγές του Σεπτέμβριου, όπου εκτελούνται όποιοι θεωρούνταν παλαιοκαθεστωτικοί και ύποπτοι για αντεπαναστατική δράση. Η κρίση κορυφώθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 1792, όταν η νίκη - με μεγάλη πολιτική και συμβολική σημασία - στη μάχη του Βαλμί ανέκοψε την πρωσική προέλαση προς το Παρίσι. Εμψυχωμένη από αυτή την επιτυχία, η νεοσύστατη Εθνική Συμβατική Συνέλευση προχώρησε, την επόμενη κιόλας ημέρα, στις 21 Σεπτεμβρίου, στην επίσημη κατάργηση της μοναρχίας και την ανακήρυξη της Πρώτης Γαλλικής Δημοκρατίας.

Ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε, ο οποίος βρέθηκε στη μάχη του Βαλμί ακολουθώντας τον Δούκα της Βαϊμάρης στην εκστρατεία των συμμαχικών δυνάμεων εναντίον της επαναστατημένης Γαλλίας, φαίνεται πως αντιλήφθηκε αμέσως τη βαθύτερη ιστορική σημασία της σύγκρουσης. Παρατηρώντας την απογοήτευση που επικρατούσε ανάμεσα στους στρατιώτες και τους αξιωματικούς του συμμαχικού στρατοπέδου μετά την απροσδόκητη γαλλική επιτυχία, φέρεται, σύμφωνα με τη μεταγενέστερη μαρτυρία του, να τους είπε:

«Από εδώ και από σήμερα αρχίζει μια νέα εποχή στην παγκόσμια ιστορία, και μπορείτε να λέτε ότι ήσασταν παρόντες στη γέννηση της!»


Share